حيات او بوده است . او را نيز گروهى از علما درغگو و اهل جعل شمرده‌اند . « 1 » ب . شعيب . مقصود از او شعيب بن ابراهيم كوفى است كه مجهول است . ابن عدى گفته است : شناخته شده نيست . ذهبى گفته است : روايتگرى كتاب‌هاى سيف از اوست و ناشناخته است . « 2 » ج . سيف بن عمر . اين ريشهء فتنه است . ابن حبّان گفته است : سيف بن عمر راوى مجعولات است . گفته‌اند خودش نيز جعل حديث مىكرد و به كفر متّهم شد « 3 » و سخنان ديگرىكه نشان دهندهء بدسرشتى و فساد عقيده وبىپروايى اونسبت‌به‌جعل و دروغ است . وقتى سند اين نقل چنين است ، چگونه مىتوان در تحليل پيدايش جمعيت عظيمى از مسلمانان كه يك پنچم يا يك چهارم آنان را تشكيل مىدهند ، به چنين داستانى تكيه كرد ؟ پس اعتماد به اين نقل ، فريب و گمراهى است . عبداللَّه بن سبا ، يك افسانهء تاريخى تا كنون فرض كرديم كه عبداللَّه بن سبا وجود خارجى داشته و وضع را براى مسلمانان آشفته مىساخته است . نمىتوان پذيرفت يك يهودى حيله‌گر و متظاهر به اسلام ، بتواند تا اين حدّ قدرت داشته باشد كه بر ضدّ خلافت آشوب برانگيزد و افراد خود را در شهرها بپراكند ، با ديگران نامه‌نگارى داشته باشد ، تا به آنجا كه كار به كشتن خليفه بيانجامد و در نتيجه ، دو سپاه در بصره روى هم قرار گيرند و آنان را هم به جان هم اندازد و از اين ميان مذهبى به نام شيعه پديد آيد . . . اكنون به حقيقت ديگرى بر مىگرديم كه پژوهشگران معاصر پرده از آن برداشته‌اند و آن اين است كه شواهد و قراين نشان مىدهد كه عبداللَّه بن سبا نيز مثل « مجنونِ » بنى

--> ( 1 ) . ميزان الاعتدال : ج 2 ، ص 117 ، لسان الميزان : ج 3 ، ص 12 ( 2 ) . همان : ج 2 ، ص 275 ، همان : ج 2 ، ص 145 ( 3 ) . همان : ج 1 ، ص 438 ، تهذيب التهذيب : ج 4 ، ص 255